West en Oost

• Preitse ma Schyllingers
• Praat mar Meslânzers
• Praatsje mar Aasters

Drie dialecten op zo'n betrekkelijk klein eiland: 14 kilometer bewoonde wereld. De twee buitenste zondermeer Fries, het middelste ook Fries, maar met sterke Hollandse invloeden. De taalverschillen waren de tekenaar/brievenschrijver Peter van Cuyck ook al opgevallen. Hij bezocht Terschelling rond het midden van de achtiende eeuw. Naast enige mooie prenten leverde zijn bezoek deze opmerkenswaardige uitspraak op: "Als een grote bijzonderheid merk ik aan, dat de inwoners van West-Terschelling een taal spreken, welke onverstaanbaar is voor degenen die de overige dorpen bewonen, ofschoon die van West-Terschelling het gewone Hollands mede verstaan". Dat laatste klopt, de dorpsadministratie van het Westeinde, bewaard sinds de brand van 1666, is in het Hollands gesteld, er staat geen woord dialect in.

Gezicht op West omstreeks 1830, dan al enige jaren het definitieve bestuurscentrum van het eiland.

In figuurlijke zin verstonden de bewoners van het Westeinde en de rest van het eiland elkaar slecht. Al in het begin van de zeventiende eeuw wilden de Westers los van Oost, omdat ze vonden dat daar te weinig begrip bestond voor de specifiek Westerse problemen. In West woonden veel zeevarenden, schippers en loodslieden. Er kwamen geregeld vreemdelingen, er deden zich geschillen voor over loodsgelden, geborgen goederen uit gestrande schepen of verongelukte schepen enzovoort. Allemaal zaken waarvan de Oosters weinig of geen verstand hadden. Daar kwam bovendien nog bij, dat die van West al jaren merkten dat de andere dorpen en gehuchten hun best deden om zoveel mogelijk te voorkomen dat iemand van het dorp van het Westeinde tot burgemeester werd gekozen. De Oosters wilden eigenlijk ook best van die lastige Westers verlost zijn, en zo vond de scheiding plaats.

De animositeit tussen West en Oost bleef. Dat bleek nog eens overduidelijk bij de omwenteling van 1795. West was vrijwel geheel Oranjegezind, Oost-Terschelling daarentegen in dezelfde mate Patriot. De scheiding werd, door de in 1795 benoemde Patriotse drost, ongedaan gemaakt. Terschelling kreeg weer één bestuur dat in Midsland zetelde. Na de Franse tijd veranderde dat weer, West werd voorgoed de zetel van het gemeentebestuur.